Hayat boyunca yaşadığımız deneyimler, dünyayı algılama biçimimizi şekillendirir. Çocuklukta duyduğumuz cümleler, yaşadığımız olaylar, ilişkilerimiz, başarılarımız ve hayal kırıklıklarımız; zamanla kendimiz ve hayat hakkında bazı düşünce kalıpları oluşturmamıza neden olabilir.
Bazen bu kalıpların farkında oluruz. Ancak çoğu zaman aynı düşünceleri, duyguları ve davranışları neden tekrar ettiğimizi anlamadan yaşamımıza devam ederiz.
Örneğin kişi sürekli olarak:
- “Ben yeterli değilim.”
- “Başarısız olacağım.”
- “Hata yapmamalıyım.”
- “İnsanlar beni kabul etmez.”
gibi düşüncelere sahip olabilir.
Bu düşünceler yalnızca zihinden geçen cümleler değildir. Zamanla kişinin duygularını, davranışlarını ve hatta yaşamındaki seçimlerini etkileyebilir.
İşte EFT ve NLP, kişinin kendi iç dünyasını daha yakından tanımasına; düşünce, duygu ve davranışları arasındaki ilişkiyi fark etmesine yardımcı olabilecek farklı yaklaşımlar ve teknikler sunar.
EFT Nedir?
EFT, İngilizce Emotional Freedom Techniques yani Duygusal Özgürleşme Teknikleri ifadesinin kısaltmasıdır.
EFT uygulamalarında kişi, üzerinde çalışmak istediği duyguya veya konuya odaklanırken belirli noktalara hafifçe dokunma ya da vurma uygulaması yapar. Bu süreçte kişinin yaşadığı duyguyu fark etmesi, deneyimini ifade etmesi ve duygusal tepkisini gözlemlemesi amaçlanır.
EFT, kişisel farkındalık çalışmalarında özellikle şu konularda destekleyici bir araç olarak kullanılabilir:
- Stres ve gerginliği fark etmek,
- Yoğun duygusal tepkileri gözlemlemek,
- Korku ve kaygı üzerinde çalışmak,
- Geçmiş deneyimlerle bağlantılı duyguları fark etmek,
- Kişinin kendisine karşı daha kabul edici bir yaklaşım geliştirmesine alan açmak.
Burada önemli olan, EFT'nin herkes için aynı sonucu veren sihirli bir yöntem olarak görülmemesidir.
Her insanın yaşam deneyimi, duygusal dünyası ve ihtiyaçları farklıdır.
NLP Nedir?
NLP, Neuro Linguistic Programming yani Nöro-Linguistik Programlama ifadesinin kısaltmasıdır.
NLP; insanların dünyayı nasıl algıladıkları, yaşadıkları deneyimlere nasıl anlam verdikleri ve kullandıkları dilin düşünce ve davranışlarıyla nasıl ilişkili olduğu üzerine geliştirilmiş model ve tekniklerden oluşur.
NLP çalışmaları temel olarak şu sorular üzerinde düşünmeye alan açabilir:
- Bir olayı nasıl yorumluyorum?
- Kendime hangi cümleleri söylüyorum?
- Neden bazı durumlarda sürekli aynı şekilde tepki veriyorum?
- Yaşadığım deneyime farklı bir açıdan bakabilir miyim?
İki insan aynı olayı yaşayabilir ancak bu olaya tamamen farklı anlamlar yükleyebilir.
Örneğin bir kişinin mesajınıza kısa cevap vermesi, sizin için “Bana kızgın.” anlamına gelebilir.
Bir başka kişi ise aynı durumu “Muhtemelen şu anda meşgul.” şeklinde yorumlayabilir.
Olay aynı olsa bile, olaya verdiğimiz anlam değiştiğinde hissettiğimiz duygu ve verdiğimiz tepki de değişebilir.
Düşünceler, Duygular ve Davranışlar Arasındaki Bağlantı
Yaşamımızdaki birçok durumda yalnızca yaşadığımız olay değil, o olaya yüklediğimiz anlam da duygusal deneyimimizi etkiler.
Bir olay gerçekleşir. Ardından zihnimiz bu olayı yorumlar. Yaptığımız yorum bir duygu ortaya çıkarabilir ve bu duygu da davranışlarımızı etkileyebilir.
Örneğin bir kişi önemli bir görüşmeye çağrıldığında zihninden “Kesin başarısız olacağım.” düşüncesi geçebilir.
Bu düşünce kaygı ve gerginlik yaratabilir. Kişi kendini yetersiz hissedebilir, görüşmeye yeterince hazırlanmayabilir veya sürecin içinde kendini ifade etmekte zorlanabilir.
Başka bir kişi ise aynı durumu “Elimden gelenin en iyisini yapabilirim.” şeklinde yorumlayabilir.
Bu durumda yaşadığı duygu ve davranış biçimi de farklı olabilir.
Tekrar Eden Kalıpları Fark Etmek
Bazen hayatımızda farklı kişiler ve farklı olaylar olsa bile benzer duyguları tekrar tekrar yaşayabiliriz.
Sürekli reddedildiğimizi düşünebilir, kendimizi yeterli görmeyebilir veya benzer ilişkisel döngülerin içinde bulabiliriz.
Bu noktada önemli olan kendimizi suçlamak değildir.
Asıl önemli olan, tekrar eden düşünce ve davranış kalıplarını fark etmeye başlamaktır.
Bazen bugün verdiğimiz bir tepkinin altında yalnızca bugünkü olay değil, geçmişten taşıdığımız bir anlam veya öğrenilmiş bir düşünce kalıbı da bulunabilir.
EFT ve NLP Birlikte Nasıl Değerlendirilebilir?
EFT ve NLP farklı yaklaşımlar olmakla birlikte, kişinin kendi iç dünyasını gözlemlemesine farklı açılardan katkı sağlayabilir.
NLP, kişinin bir olayı nasıl yorumladığını, kullandığı dili ve düşünce kalıplarını fark etmesine alan açabilir.
EFT ise kişinin üzerinde çalıştığı konuya eşlik eden duygusal deneyimini fark etmesine yönelik uygulamalardan biri olarak değerlendirilebilir.
Buradaki temel amaç, kişinin kendisini daha yakından tanıması ve otomatikleşmiş düşünce, duygu ve davranışlarını daha bilinçli bir şekilde gözlemleyebilmesidir.
Değişim Fark Etmekle Başlar
Hayatımızdaki her şeyi bir anda değiştirmek mümkün olmayabilir. Ancak bir düşünceyi fark etmek, bir duyguyu tanımak veya neden belirli bir şekilde tepki verdiğimizi anlamaya başlamak önemli bir başlangıç olabilir.
Bazen değişim, önce kendimize sorduğumuz küçük bir soruyla başlar.
Bu sorunun cevabı her zaman hemen gelmeyebilir. Ancak kişinin kendi iç dünyasına merakla yaklaşması, zamanla daha güçlü bir farkındalık geliştirmesine yardımcı olabilir.
Düşüncelerimizi, duygularımızı ve davranışlarımızı fark etmek; kendimizi değiştirmeye zorlamadan kendimizi daha yakından tanımaya başlamaktır.